ศาสตราจารย์ ดร.ศกร คุณวุฒิฤทธิรณ รองอธิการบดีฝ่ายบูรณาการพันธกิจเชิงพื้นที่ · มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
Prof. Dr. Skorn Koonawootrittriron
พัฒนาพันธุกรรม โคนม กระบือ โคเนื้อ สุกร ปลา กุ้ง และไก่ สำหรับเขตร้อน
ศาสตราจารย์ ดร.ศกร คุณวุฒิฤทธิรณ เป็นนักพันธุศาสตร์สัตว์และรองอธิการบดีมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ตลอดเกือบสามทศวรรษ ได้นำข้อมูลจากฟาร์มและข้อมูลจีโนมมาพัฒนาเป็นโปรแกรมการปรับปรุงพันธุ์ ที่ช่วยเพิ่มศักยภาพการผลิตของสัตว์เศรษฐกิจในเขตร้อน
- ศาสตราจารย์ด้านการปรับปรุงพันธุ์สัตว์
- หัวหน้าหน่วยวิจัย TAGU
- บรรณาธิการวารสารวิชาการ 2 ฉบับ
ผลงานโดยสังเขป
ร่วมงานกับมหาวิทยาลัย ภาคอุตสาหกรรม และภาครัฐ
(เปิดในแท็บใหม่)
(เปิดในแท็บใหม่)
(เปิดในแท็บใหม่)
(เปิดในแท็บใหม่)
(เปิดในแท็บใหม่)
(เปิดในแท็บใหม่)
(เปิดในแท็บใหม่)
(เปิดในแท็บใหม่)
(เปิดในแท็บใหม่)
(เปิดในแท็บใหม่)
(เปิดในแท็บใหม่)
(เปิดในแท็บใหม่)
(เปิดในแท็บใหม่)
(เปิดในแท็บใหม่)
(เปิดในแท็บใหม่)
(เปิดในแท็บใหม่)
(เปิดในแท็บใหม่)
(เปิดในแท็บใหม่)
6 กลุ่มงานวิจัย
สัตว์ในงานวิจัยของอาจารย์ศกร
- โคนมGenomic selection ในประชากรโคนม multibreed
- กระบือการประเมินพันธุกรรมกระบือไทย
- โคเนื้อการผสมข้ามพันธุ์ คุณภาพซากและคุณภาพเนื้อ
- สุกรพันธุกรรมการสืบพันธุ์ภายใต้สภาพอากาศร้อน
- ปลาและกุ้งโปรแกรมปรับปรุงพันธุ์สัตว์น้ำ
- ไก่ไก่พื้นเมืองไทย
ผลงานเด่น
จากบันทึกในฟาร์ม สู่เทคโนโลยีจีโนม
ผลงานของคณะผู้วิจัยที่อาจารย์ศกรเป็นหัวหน้า ซึ่งได้รับรางวัลผลงานวิจัยที่สร้างผลกระทบ ระดับ Platinum ของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ปี 2567 ตั้งแต่บันทึกในฟาร์มโคนม สู่ genomic selection ที่ขยายไปยังโคเนื้อ ปลา และกระบือ
2539 · 1/6
เริ่มต้นจากบันทึกในฟาร์ม
เกษตรกรบันทึกน้ำนม พันธุ์ประวัติ (pedigree) และการคลอดของโคทุกตัว ข้อมูลเหล่านี้ใช้จัดทำหนังสือพ่อแม่พันธุ์โคนม (Sire & Dam Summary) ของ อ.ส.ค. ร่วมกับมหาวิทยาลัยฟลอริดา ซึ่งจัดพิมพ์ทุกปีตั้งแต่ปี 2539 และ multibreed model ที่อาจารย์ศกรพัฒนาร่วมกับมหาวิทยาลัยฟลอริดา (ปี 2545) ช่วยจัดอันดับโคนมลูกผสมของไทยได้อย่างเป็นธรรมในทุกกลุ่มพันธุ์
2539หนังสือพ่อแม่พันธุ์ อ.ส.ค. ฉบับแรก
2558 · 2/6
ก้าวสู่ยุคจีโนม
โครงการที่ได้รับทุนจากสถาบันวิจัยและพัฒนาแห่งมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ (ปี 2558–2560) พัฒนาระบบ genomic evaluation สำหรับโคนมไทย โดยนำ SNP marker มาใช้ร่วมกับข้อมูลพันธุ์ประวัติและบันทึกน้ำนม จึงทำนายความสามารถทางพันธุกรรมของพ่อพันธุ์หนุ่มได้หลายปีก่อนที่ลูกสาวจะให้นม
2–3 ปีระยะเวลาพัฒนาสายพันธุ์ ลดลงจากหลายปี (ตามที่ทีมวิจัยรายงาน)
ผลลัพธ์ · 3/6
ผลต่อเกษตรกร
เกษตรกรคัดเลือกโคนมทดแทนที่มีพันธุกรรมดีได้เร็วขึ้นร้อยละ 14.8 หรือราว 7.4 เดือน (มก., 2563) สรุปผลงานของทีมวิจัยยังรายงานว่าต้นทุนการเลี้ยงเฉลี่ยลดลง 12,580 บาทต่อตัว ผลผลิตน้ำนมเพิ่มขึ้น 31.54 กิโลกรัมต่อตัวต่อปี และรายได้ของเกษตรกรเพิ่มขึ้น 741.19 บาทต่อตัวต่อปี
7.4 เดือนได้โคทดแทนเร็วขึ้น
สัตว์อื่น · 4/6
ต่อยอดสู่โคเนื้อ ปลา และกระบือ
แนวทางเดียวกันนี้ขยายไปยังสัตว์เศรษฐกิจอื่น บริษัท สไมล์ บีฟ และเครือข่ายผู้เลี้ยงโคเนื้อจังหวัดบุรีรัมย์ใช้การประเมินพันธุกรรมผลิตโคเนื้อให้ตรงกับความต้องการของตลาด บริษัท มานิตย์ เจนเนติกส์ ใช้ข้อมูลจีโนมคัดเลือกพ่อแม่พันธุ์ปลานิล และโครงการฟาร์มกระบือทันสมัยของมูลนิธิเจริญโภคภัณฑ์ใช้คัดเลือกกระบือปลักไทย งานนี้ยังครอบคลุมไก่ดำนิลเกษตร (ศาสตร์) สุกร ปลาดุก และกุ้ง
+25–30%กำไรของบริษัทผู้ผลิตโคเนื้อ (ตามที่ทีมวิจัยรายงาน)
2567 · 5/6
รางวัลระดับ Platinum
ปี 2567 มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์มอบรางวัลผลงานวิจัยที่สร้างผลกระทบ ระดับ Platinum ให้แก่ผลงานนี้ เป็นรางวัลของคณะผู้วิจัยที่อาจารย์ศกรเป็นหัวหน้า ร่วมกับ Prof. Mauricio A. Elzo แห่งมหาวิทยาลัยฟลอริดา รศ.ธนาทิพย์ สุวรรณโสภี รวมทั้งนักวิจัยและนิสิตของ TAGU
Platinumรางวัลผลงานวิจัยที่สร้างผลกระทบ มก. ปี 2567
2569 · 6/6
ใช้งานจริงที่ อ.ส.ค.
Genomic evaluation ครั้งที่ 10 ของ อ.ส.ค. ครอบคลุมโค 14,662 ตัว จาก 1,326 ฟาร์ม และสัตว์ที่ genotype แล้ว 5,175 ตัว อ.ส.ค. ใช้ผลการประเมินนี้พิสูจน์พ่อพันธุ์และจำหน่ายน้ำเชื้อแก่เกษตรกร
1,326ฟาร์มโคนมในระบบประเมิน
ผลกระทบในตัวเลข
ภาพรวมผลงาน
- 115+ 115+บทความวารสารวิชาการผ่านการพิจารณาโดยผู้ทรงคุณวุฒิ ปี 2544–2569
- 1,968 1,968การอ้างอิงGoogle Scholar ต.ค. 2569
- ×3.65 ×3.65ผลตอบแทนทางสังคมต่อการลงทุนวิจัยค่าประมาณ SROI ม.ธรรมศาสตร์ 2567
ผลงานที่นำไปใช้งาน
ระบบประเมินพันธุกรรมโคนมระดับประเทศ 2 ระบบ ที่พัฒนาร่วมกับ อ.ส.ค. และมหาวิทยาลัยฟลอริดา
พันธมิตรในเอเชีย แอฟริกา ยุโรป ออสเตรเลีย และสหรัฐอเมริกา
กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย · พื้นที่ความร่วมมือ
- เกนส์วิลล์ สหรัฐอเมริกา
- นาโกย่า ญี่ปุ่น
- สึคุบะ ญี่ปุ่น
- หนานหนิง จีน
- เนปยีดอ เมียนมา
- เมเคเลและอาฟาร์ เอธิโอเปีย
- ออส นอร์เวย์
- ธากา บังกลาเทศ
- เมลเบิร์น ออสเตรเลีย
มาร่วมวิจัยด้วยกัน
สำหรับมหาวิทยาลัย สถาบันวิจัย ภาคเอกชน และภาครัฐ ทั้งโครงการวิจัยร่วม ผลงานวิชาการ การแลกเปลี่ยนนิสิต การฝึกอบรม และการบรรยาย
เริ่มพูดคุย
ศึกษาพันธุศาสตร์สัตว์กับ TAGU
โครงการวิจัยระดับปริญญาโทและเอก ด้าน genomics, data science และงานในฟาร์มจริง ร่วมกับพันธมิตรทั่วโลก
ร่วมทีมกับเรา