ผลกระทบต่อสังคม
เริ่มระบบประเมินพันธุกรรมโคนมไทย
อ.ส.ค. มก. และมหาวิทยาลัยฟลอริดาเริ่มการประเมินพ่อพันธุ์โคนมประจำปี
ประวัติ
อาจารย์ศกรสอนวิชาด้านการปรับปรุงพันธุ์สัตว์ที่มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์มาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2546 และเป็นอาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์ระดับบัณฑิตศึกษาราว 65 เรื่อง เป็นที่ปรึกษาหลัก 31 เรื่อง หน่วยวิจัยที่ก่อตั้งขึ้นทำงานร่วมกับเกษตรกร สหกรณ์ และภาคเอกชน เพื่อคัดเลือกสัตว์ที่เหมาะจะเป็นพ่อแม่พันธุ์ของรุ่นต่อไป ตั้งแต่โคนมและกระบือ ไปจนถึงปลาและกุ้ง

ประวัติโดยย่อ
อาจารย์ศกรเป็นผู้ก่อตั้งและหัวหน้าหน่วยวิจัยเฉพาะทางพันธุศาสตร์สัตว์เขตร้อน (TAGU) มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ซึ่งพัฒนาวิธีการประเมินพันธุกรรมทั้งแบบดั้งเดิมและแบบจีโนม (genetic และ genomic evaluation) ดัชนีการคัดเลือก (selection index) และแผนการผสมพันธุ์ สำหรับโคนม โคเนื้อ กระบือ สุกร ไก่ ปลา และกุ้ง พร้อมนำไปใช้จริงร่วมกับเกษตรกร สหกรณ์ และภาคอุตสาหกรรม
ผลงานที่เป็นที่รู้จักมากที่สุดคือระบบประเมินความสามารถทางพันธุกรรมโคนมของประเทศไทย ซึ่งองค์การส่งเสริมกิจการโคนมแห่งประเทศไทย (อ.ส.ค.) ดำเนินการร่วมกับ มก. และมหาวิทยาลัยฟลอริดามาตั้งแต่ปี 2539 และระบบประเมินด้วยจีโนม (genomic evaluation) ที่พัฒนาในโครงการซึ่งได้รับทุนจาก มก. (ปี 2558–2560) และ อ.ส.ค. ใช้งานในปัจจุบัน การประเมินด้วยจีโนมช่วยให้เกษตรกรได้โคนมทดแทนที่มีพันธุกรรมดีเร็วขึ้นราว 7.4 เดือน (ร้อยละ 14.8) (มก., 2563)
ประวัติใน KUIAS ระบุตำแหน่งศาสตราจารย์พิเศษของมหาวิทยาลัยฟลอริดาและมหาวิทยาลัยกวางสี และศาสตราจารย์รับเชิญของมหาวิทยาลัยสึคุบะ ทั้งยังเป็นที่ปรึกษาทางวิชาการโครงการส่วนพระองค์สวนจิตรลดา และคณะทำงานฝ่ายสนับสนุนโครงการอนุรักษ์และพัฒนากระบือไทย
เส้นทางอาชีพ
2539
ผลกระทบต่อสังคม
อ.ส.ค. มก. และมหาวิทยาลัยฟลอริดาเริ่มการประเมินพ่อพันธุ์โคนมประจำปี
2540
ตำแหน่งวิชาการ
สำเร็จปริญญาโทและเริ่มเป็นอาจารย์ที่สถาบันวิจัยและฝึกอบรมการเกษตรสกลนคร สถาบันเทคโนโลยีราชมงคล
2546
ตำแหน่งวิชาการ
เป็นอาจารย์ภาควิชาสัตวบาล และผู้ช่วยคณบดีฝ่ายแผนและวิเทศสัมพันธ์ คณะเกษตร
2547
ตำแหน่งวิชาการ
ได้รับแต่งตั้งเป็นผู้ช่วยศาสตราจารย์ ร่วมจัดตั้ง Agribusiness Center ของ มก. และหลักสูตรสองปริญญาร่วมกับมหาวิทยาลัยวิกตอเรีย ประเทศออสเตรเลีย
2548
ตำแหน่งวิชาการ
เริ่มดำรงตำแหน่ง Courtesy Assistant Professor สาขาการปรับปรุงพันธุ์และพันธุศาสตร์สัตว์ มหาวิทยาลัยฟลอริดา ต่อเนื่องยาวนาน 18 ปี
2557
งานบริหาร
ดูแลยุทธศาสตร์การวิจัยของคณะเกษตร จนถึงปี 2560
2560
ตำแหน่งวิชาการ
ได้รับแต่งตั้งเป็นรองศาสตราจารย์ พร้อมรับตำแหน่งประธานหลักสูตรบัณฑิตศึกษา สาขาวิชาสัตวศาสตร์ และบรรณาธิการวารสารวิชาการ
2562
ผลกระทบต่อสังคม
ได้รับการยกย่องจาก Myanmar Livestock Federation จากงานพัฒนาโคนมในเมียนมา
2565
ตำแหน่งวิชาการ
ได้รับแต่งตั้งเป็นศาสตราจารย์ สาขาวิชาการปรับปรุงพันธุ์สัตว์ (มีผลตั้งแต่ 4 ก.พ. 2565 ประกาศในราชกิจจานุเบกษา ม.ค. 2569)
2566
ผลกระทบต่อสังคม
เป็นผู้นำฝ่าย มก. ร่วมกับโครงการ Buffalo Modern Farm มูลนิธิเจริญโภคภัณฑ์ จัดทำหนังสือความสามารถทางพันธุกรรมพ่อแม่พันธุ์กระบือไทย
2569
งานบริหาร
กำกับดูแลศูนย์วิจัยและสถานีวิจัย สถานีวิทยุมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และศูนย์สิรินธรเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน
3(3-0-6) หน่วยกิต
การเพิ่มประสิทธิภาพการปรับปรุงพันธุ์สัตว์, เทคโนโลยีทางพันธุศาสตร์และชีววิทยาโมเลกุลของสัตว์, การกำหนดรายละเอียดทางพันธุกรรมในระดับจีโนม, ความหลากหลายและความสัมพันธ์ทางพันธุกรรมในระดับจีโนม, ความแม่นยำในการคัดเลือก, แผนการผสมพันธุ์, การประเมินความสามารถทางพันธุกรรมจีโนม, การวัดผลสัมฤทธิ์การปรับปรุงพันธุ์สัตว์
3(3-0-6) หน่วยกิต
งานวิจัยชั้นสูงทางสัตวศาสตร์และการจัดทำโครงร่างการวิจัย การใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ และคอมพิวเตอร์สำหรับประมวลผล และการสืบค้นข้อมูล การวิเคราะห์ผลการเรียบเรียงและเขียนบทความทางวิชาการ และการนำเสนอ การอภิปรายผลงานวิจัย การจัดทำรายงาน เพื่อการนำเสนอในการประชุมและการตีพิมพ์ในวารสารวิชาการ
1 หน่วยกิต
การนำเสนอและอภิปรายหัวข้อที่น่าสนใจทางสัตวศาสตร์ในระดับปริญญาเอก
1-3 หน่วยกิต
การศึกษาค้นคว้าทางสัตวศาสตร์ ระดับปริญญาเอก และเรียบเรียงเขียนเป็นรายงาน
1-72 หน่วยกิต
วิจัยในระดับปริญญาเอก และเรียบเรียงเขียนเป็นวิทยานิพนธ์
3(3-0-6) หน่วยกิต
หลักและกระบวนการประเมินพันธุกรรมสัตว์ การทำนายค่าเชิงเส้นตรงไม่เอนเอียงที่ดีที่สุด การตรวจสอบความถูกต้องและความเชื่อมโยงของชุดข้อมูล แบบจำลองทางพันธุกรรมของสัตว์ และการทดสอบ การประมวลผลทางสถิติ การแปลความหมาย และการใช้ประโยชน์ การรายงานผลการประเมินพันธุกรรมสัตว์
3(3-0-6) หน่วยกิต
สถานการณ์ปัจจุบันของอุตสาหกรรมการผลิตโคนม วงจรการผลิตและการสืบพันธุ์ของโคนม พันธุกรรมที่เกี่ยวข้องกับลักษณะสำคัญทางเศรษฐกิจ การวิเคราะห์โครงสร้างประชากร การกำหนดวัตถุประสงค์ในการปรับปรุงพันธุ์ แผนและการออกแบบการปรับปรุงพันธุ์ โปรแกรมการคัดเลือกสัตว์พันธุ์ รูปแบบการผสมพันธุ์ การจัดเก็บข้อมูล การประเมินความสามารถทางพันธุกรรม การติดตามความก้าวหน้าทางพันธุกรรม
3(3-0-6) หน่วยกิต
เทคนิคและวิธีการวิจัย การวิเคราะห์ปัญหา การสร้างสมมติฐาน การออกแบบการทดลองและแผนการวิจัย การสุ่มตัวอย่างข้อมูล วิทยาศาสตร์ข้อมูล โมเดลและสมมติฐาน การวิเคราะห์ทางสถิติ การเขียนและใช้ประโยชน์จากโปรแกรมคอมพิวเตอร์ เทคนิคการแปลและรายงานผลทางสถิติ
1 หน่วยกิต
การนำเสนอและอภิปรายหัวข้อที่สนใจทางสัตวศาสตร์ในระดับปริญญาโท
1-3 หน่วยกิต
การศึกษาค้นคว้าทางสัตวศาสตร์ระดับปริญญาโท และเรียบเรียงเขียนเป็นรายงาน
1-36 หน่วยกิต
วิจัยในระดับปริญญาโท และเรียบเรียงเขียนเป็นวิทยานิพนธ์
3(3-0-6) หน่วยกิต
ความสำคัญของการผลิตสัตว์ ความสัมพันธ์กับการเกษตรสาขาอื่น ๆ หลักวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีการผลิตสัตว์ การจัดการฟาร์มและสภาพแวดล้อม ผลผลิตขั้นปฐมและผลิตภัณฑ์จากสัตว์ การตลาด ปศุสัตว์ แนวโน้มการผลิตสัตว์ในอนาคต
Commercial dairy farm management from calf to lactating cow. Utilization of roughage, meal concentrate and total mixed ration for dairy cattle feeding. Dairy herd management and seasonal milk production. Milking and milk collection center management. Ready to drink milk and milk product processing. Good quality beef production from dairy male cattle. Risk assessment management in dairy industry.
3(3-0-6) หน่วยกิต
พันธุศาสตร์ คณิตศาสตร์ และสถิติ สำหรับการปรับปรุงพันธุ์สัตว์ อิทธิพลของพันธุกรรมและสิ่งแวดล้อมต่อลักษณะปรากฏของสัตว์ การประมาณค่าอัตราพันธุกรรม อัตราซ้ำ สหสัมพันธ์ทางพันธุกรรม ระบบการคัดเลือกและการผสมพันธุ์เพื่อพัฒนาพันธุกรรมของปศุสัตว์ เทคโนโลยีชีวภาพในการปรับปรุงพันธุ์
3(3-0-6) หน่วยกิต
ข้อมูลที่เกิดขึ้นในระบบการผลิตสัตว์ การออกแบบ วางแผน และการบันทึกข้อมูลฟาร์มเชิงระบบ สถิติเพื่อการผลิตสัตว์ ซอฟท์แวร์สำหรับการจัดเก็บและใช้ประโยชน์จากข้อมูล การรายงานสรุปผลและแนวทางการให้ข้อเสนอแนะ
1 หน่วยกิต
การนำเสนอและอภิปรายหัวข้อที่น่าสนใจทางสัตวศาสตร์อุตสาหกรรมในระดับปริญญาตรี
3 หน่วยกิต
การศึกษาค้นคว้าทางด้านสัตวศาสตร์ ระดับปริญญาตรีและเรียบเรียงเขียนเป็นรายงาน
คำถามที่มีผู้สนใจถามบ่อย พร้อมคำตอบสั้น ๆ
ศาสตราจารย์ ดร.ศกร คุณวุฒิฤทธิรณ เป็นนักพันธุศาสตร์สัตว์ชาวไทย ศาสตราจารย์สาขาวิชาการปรับปรุงพันธุ์สัตว์ และรองอธิการบดีฝ่ายบูรณาการพันธกิจเชิงพื้นที่ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เป็นหัวหน้าหน่วยวิจัยเฉพาะทางพันธุศาสตร์สัตว์เขตร้อน (TAGU) ภาควิชาสัตวบาล คณะเกษตร และได้รับรางวัลนักวิจัยดีเด่นแห่งชาติ ประจำปี 2569 จากสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.)
อาจารย์ศกรดำรงตำแหน่งรองอธิการบดีฝ่ายบูรณาการพันธกิจเชิงพื้นที่ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ตั้งแต่ปี 2569 ในคณะผู้บริหารของอธิการบดี ผศ. น.สพ.ดร.คงศักดิ์ เที่ยงธรรม กำกับดูแลศูนย์วิจัยและสถานีวิจัย สถานีวิทยุ ม.ก. และศูนย์สิรินธรเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน ทั้งยังเป็นศาสตราจารย์สาขาวิชาการปรับปรุงพันธุ์สัตว์ และประธานหลักสูตรบัณฑิตศึกษา สาขาวิชาสัตวศาสตร์ ตั้งแต่ปี 2560
ผลงานที่เป็นที่รู้จักมากที่สุดของอาจารย์ศกรคือระบบประเมินความสามารถทางพันธุกรรมโคนมของประเทศไทย ซึ่งองค์การส่งเสริมกิจการโคนมแห่งประเทศไทย (อ.ส.ค.) ดำเนินการร่วมกับมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์และมหาวิทยาลัยฟลอริดามาตั้งแต่ปี 2539 โดยใช้โมเดลที่อาจารย์ศกรร่วมพัฒนา และระบบประเมินด้วยจีโนม (genomic evaluation) ซึ่ง อ.ส.ค. ใช้งานตั้งแต่ปี 2556 สถาบันวิจัยและพัฒนาแห่ง มก. รายงานในปี 2563 ว่าการประเมินด้วยจีโนมช่วยให้เกษตรกรได้โคนมทดแทนที่มีพันธุกรรมดีเร็วขึ้นราว 7.4 เดือน (ร้อยละ 14.8) การประเมินปี 2569 ครอบคลุมโค 14,662 ตัว จาก 1,326 ฟาร์ม
อาจารย์ศกรได้รับรางวัลนักวิจัยดีเด่นแห่งชาติ ประจำปี 2569 สาขาเกษตรศาสตร์และชีววิทยา จากสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) รวมถึงรางวัลนักเทคโนโลยีดีเด่น ปี 2564 รางวัลผลงานวิจัยที่สร้างผลกระทบ ระดับ Platinum ปี 2567 ของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ซึ่งมอบแก่คณะผู้วิจัยที่อาจารย์ศกรเป็นหัวหน้า นักวิจัยดีเด่นด้านกระบือไทย ปี 2568 และนักสัตวบาลดีเด่น ปี 2561 จากสมาคมสัตวบาลแห่งประเทศไทย
ศ.ดร.ศกร คุณวุฒิฤทธิรณ ได้รับแต่งตั้งเป็นศาสตราจารย์ สาขาวิชาการปรับปรุงพันธุ์สัตว์ โดยมีผลตั้งแต่วันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2565 และประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 20 มกราคม 2569 ก่อนหน้านั้นได้รับแต่งตั้งเป็นผู้ช่วยศาสตราจารย์ในปี 2547 และรองศาสตราจารย์ในปี 2560
อาจารย์ศกรทำวิจัยด้านพันธุศาสตร์เชิงปริมาณ (quantitative genetics) และ genomics ของสัตว์เศรษฐกิจในเขตร้อน ได้แก่ การประเมินพันธุกรรม (genetic evaluation) การคัดเลือกด้วยจีโนม (genomic selection) การผสมข้ามพันธุ์ (crossbreeding) และโปรแกรมปรับปรุงพันธุ์ (breeding program) ในโคนม โคเนื้อ กระบือ สุกร ไก่ ปลา และกุ้ง
อาจารย์ศกรมีบทความวารสารวิชาการที่ผ่านการพิจารณาโดยผู้ทรงคุณวุฒิมากกว่า 115 เรื่อง และบทความในการประชุมวิชาการกว่า 160 เรื่อง ณ เดือนตุลาคม 2569 Google Scholar แสดงการอ้างอิง (citations) 1,968 ครั้ง h-index เท่ากับ 25 และ i10-index เท่ากับ 66 ส่วน h-index ในฐานข้อมูล Scopus เท่ากับ 18
ผลงานที่ได้รับการอ้างอิงมากที่สุดของอาจารย์ศกรคือบทความ "Origin and evolutionary history of domestic chickens inferred from a large population study of red junglefowls and indigenous chickens in Thailand" ในวารสาร Scientific Reports ปี 2564 (doi:10.1038/s41598-021-81589-7) ซึ่ง Google Scholar แสดงการอ้างอิง 96 ครั้ง ณ เดือนตุลาคม 2569 ผลงานอื่นที่ได้รับการอ้างอิงสูง ได้แก่ งานวิจัยแกะในเอธิโอเปีย โคนมลูกผสมหลายสายพันธุ์ในเอธิโอเปีย และแนวโน้มทางพันธุกรรมของโคนมลูกผสมโฮลสไตน์ในประเทศไทย
อาจารย์ศกรเป็นผู้นำฝ่าย มก. ในการจัดทำหนังสือความสามารถทางพันธุกรรมพ่อแม่พันธุ์กระบือ ปี 2566 ร่วมกับโครงการ Buffalo Modern Farm มูลนิธิเจริญโภคภัณฑ์ ซึ่งได้รับการระบุว่าเป็นเล่มแรกของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (ISBN 978-616-94343-0-6 ฉบับที่ 2 ปี 2568) ภายใต้บันทึกข้อตกลงความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์กับมูลนิธิเจริญโภคภัณฑ์ ปี 2566–2571 เป็นคณะทำงานฝ่ายสนับสนุนโครงการอนุรักษ์และพัฒนากระบือไทย โครงการพระราชทานในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 10 และได้รับรางวัลนักวิจัยดีเด่นด้านกระบือไทย ปี 2568
การประเมิน SROI โดยมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ปี 2567 ตามที่ระบุในประวัติของอาจารย์ศกรประมาณการว่าแผนงานวิจัยที่อาจารย์ศกรเป็นหัวหน้าให้ผลตอบแทน 3.65 บาทต่อการลงทุน 1 บาท และคาดว่าจะเป็น 9.84 บาทภายในปี 2572
อาจารย์ศกรเป็นอาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์ระดับบัณฑิตศึกษาราว 65 เรื่อง เป็นที่ปรึกษาหลัก 31 เรื่อง (ปริญญาเอก 11 เรื่อง) และที่ปรึกษาร่วม 34 เรื่อง บัณฑิตมาจากประเทศไทย เอธิโอเปีย ญี่ปุ่น และเมียนมา ในจำนวนนี้มีบัณฑิตคนแรกของหลักสูตรปริญญาเอกร่วมระหว่างมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์กับมหาวิทยาลัยนาโกย่า (ปี 2564)
อาจารย์ศกรเป็นบรรณาธิการวารสาร Thai Journal of Agricultural Science (ตั้งแต่ปี 2564) และวารสารวิทยาศาสตร์และนวัตกรรมการเกษตร (ตั้งแต่ปี 2560) รองบรรณาธิการวารสาร Agriculture and Natural Resources (ANRES) และบรรณาธิการประจำสาขา (Section Editor) ของวารสาร Genomics and Genetics
หน่วยวิจัยเฉพาะทางพันธุศาสตร์สัตว์เขตร้อน (TAGU) เป็นหน่วยวิจัยของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ก่อตั้งและนำโดย ศ.ดร.ศกร คุณวุฒิฤทธิรณ พัฒนาเครื่องมือด้านพันธุศาสตร์และ genomics สำหรับปศุสัตว์และสัตว์น้ำในเขตร้อน และนำไปใช้จริงร่วมกับเกษตรกร สหกรณ์ และภาคอุตสาหกรรม
อาจารย์ศกรสำเร็จการศึกษาทั้งสามระดับจากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้แก่ วท.บ. (เกษตรศาสตร์) ปี 2537 วท.ม. (เกษตรศาสตร์) ปี 2540 และ วท.ด. (สัตวศาสตร์) ปี 2545 โดยงานวิจัยระดับปริญญาเอกดำเนินการร่วมกับมหาวิทยาลัยฟลอริดา
อาจารย์ศกรเริ่มงานเป็นอาจารย์ที่สถาบันเทคโนโลยีราชมงคล จังหวัดสกลนคร (ปี 2540–2546) และย้ายมาเป็นอาจารย์ภาควิชาสัตวบาล มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ในปี 2546 เคยดำรงตำแหน่งรองคณบดีฝ่ายวิจัย คณะเกษตร (ปี 2557–2560) เป็นอาจารย์พิเศษ (Courtesy Faculty) ของมหาวิทยาลัยฟลอริดา (ปี 2548–2566) และดำรงตำแหน่งรองอธิการบดีมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ตั้งแต่ปี 2569
ได้อาจารย์ศกรเป็นประธานหลักสูตรบัณฑิตศึกษา สาขาวิชาสัตวศาสตร์ (ปริญญาโทและปริญญาเอก) มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และรับดูแลนิสิตบัณฑิตศึกษาใน TAGU รวมถึงนักศึกษาต่างชาติ รายละเอียดเรื่องหัวข้อวิจัย ภาษา และทุนการศึกษาอยู่ในหน้าร่วมงานกับ TAGU เริ่มต้นได้โดยส่งอีเมลถึง agrskk@ku.ac.th พร้อมระบุหัวข้อที่สนใจ
ชื่อภาษาไทยคือ ศกร คุณวุฒิฤทธิรณ (ชื่อเต็มพร้อมตำแหน่ง ศาสตราจารย์ ดร.ศกร คุณวุฒิฤทธิรณ หรืออาจารย์ศกร ) ชื่อภาษาอังกฤษคือ Skorn Koonawootrittriron (ชื่อ Skorn นามสกุล Koonawootrittriron) และในบทความวิชาการใช้ว่า S. Koonawootrittriron หรือ Koonawootrittriron S
ติดต่ออาจารย์ศกรได้ทางอีเมล agrskk@ku.ac.th สำนักงานรองอธิการบดี มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ โทร. 0-2942-8188-9 หรือภาควิชาสัตวบาล คณะเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ กรุงเทพฯ โทร. 0-2579-1120
ตรวจสอบเมื่อตุลาคม 2569 กับข้อมูลของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ราชกิจจานุเบกษา สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ ประวัติส่วนตัว และ Google Scholar
สำรวจประเด็นงานวิจัย ผลงานตีพิมพ์ และผลกระทบ หรือติดต่อเพื่อความร่วมมือ